Eş Sesli Kelimeler Konu Anlatımı: 2, 3 ve 4. Sınıf İçin Örneklerle

Türkçede yazılışı bakımından aynı fakat anlam olarak ayrılan birçok kelime mevcuttur.  Kelimeler kullanıldığı cümleye göre anlam farklılığı oluşturabilmektedir. Eş sesli kelimeler ayıca sesteş ifade edilebilmektedir. Eş sesli kelimeleri bulmak hiç zor değildir. Çünkü bu kelimeler cümle içinde kolaylıkla tespit edilebildiği gibi anlamı da anından algılanır. Sesteş olarak kullanılan kelimeler birebir yazılsa da farklı anlamlar taşıyabilir. Eş sesli oldukları için anlamlarına dikkat etmek gerekir.

Neticede 2. Sınıftan itibaren dilbilgisi ile tanışan çocuklar bu dersten sınav olmaktadır. Bu sebeple özellikle dilbilgisi konusunda pekiştirme çalışmaları ile eş sesli kelimeler konusuna açıklık getirebilirler. Okunuş ve yazılış olarak birbirlerinin aynısı olan kelimeler farklı anlamlara gelebilir. Öyle ki bu kelimeler birbiri ile bağdaşmayan anlamlarda olabilmektedir.

Eş Sesli Kelimeler 2.Sınıf

İkinci sınıf dilbilgisi eğitiminin başladığı bir aşamadır. Çocukların temel dilbilgisi 2. Sınıf ile gelişim gösterir. Bu yüzden Türkçe dersinde öğretmen ve velilere büyük bir sorumluluk düşmektedir.  2. Sınıf kelime hazinesinin geliştiği zamanlardır. Bu sebeple her kelime önem taşır. Eş sesli kelimelerin birden fazla anlamı olabilmektedir. Sözcükler yapısal olarak birbirine çok benzese de taşıdığı anlamlar onları birbirinden ayırabilmektedir. Dilimizde pek çok eş sesli kelime vardır.

Eş sesli kelimeler adından anlaşıldığı üzere söylenişi ile aynı olan kelimelerdir.  Kelime aynı olsa bile kullanıldığı yere göre şekil değiştirebilirler. Eş sesli kelime olması için birebir yazılması ve söylenmesi gerekir. Bu sebeple sesli harflerde şapka kullanımı kelimeyi eş sesli yapmaz. Eş sesli kelimeler 2.sınıftan bu yana çocuklara öğretilmektedir. Eş sesli konu anlatımları çeşitli oyunlarla desteklenerek 2. Sınıf öğrencilerine anlatılabilmektedir. Şimdi konuyu daha yakından anlayabilmek adına eş sesli kelimelere örnekler verelim.

• Ben

Vücutta bulunan iz

Kişinin kendisi

• Gül

Çiçek ismi

Kişinin yüz hatlarını kullanarak gülümsemesi

• Atlet

Günlük kıyafetlerin altına giyilen içlik

Koşu dalında spor yapan kişi

• Yüz

Sayı

İnsan vücudunun baş kısmı

Denizde yapılan eylem

• Diz

İnsan vücudunda bacakta bulunan bölüm

Bir şeyin sıra ile konulması

• Aç

Yemek yememiş olan

Kapalı bir şeyi açmak

• Kız

Cinsiyet

Sinirli olduğunu belirtme

• Koca

Evli kadının eşi

Büyüklük ifadesi

Eş sesli kelimelerin oldukça geniş yelpazede incelenebilir. Sınıflar ilerledikçe eş sesli kelimelerde artar. Eş sesli kelimeler konu bakımından kolay ve eğlencelidir. Öğrenciler eş sesli kelimeleri öğrenirken zorluk çekmemektedir.

3.Sınıf Eş Sesli Kelimeler Nelerdir?

3. Sınıf öğrencileri için eş sesli kelimeleri tanımak artık oldukça pratiktir. Konunun temelini bildikten sonra ayırt etmek daha basit hale gelmektedir. Eş sesli kelimeler yazılış itibari ile aynı anlam açısından farklı olurlar. Bu yüzden cümledeki sesteş kelimelere dikkat etmek çok önemlidir. Şimdi 3. Sınıf için kolaylıkla fark edilebilecek eş sesli cümlelere örnek gösterelim

• Çantamı yüz liraya aldım
• Saçlarıma ak düştü
• Bir yaş daha aktı.
• Burada çok güzel bir koca çınar var.
• Bir soluk verdi ve ıslığını çaldı.
• Atına bin dedim.
• Karnı çok aç diye yemek yedi.
• Öğretmenime gül verdim.
• Babam yüzmeyi öğretirken suya dal dedi.
• Kaz yumurtası çok güzeldi.

Elbette ki eş sesli kelimeleri cümle içindeki anlamına göre kısa sürede keşfetmek mümkündür. Çocuklarınıza konu anlatımlı testler çözdürebilirsiniz. 3. Sınır öğrencilerinde eş sesli kelimelerin oturmuş olması gerekir. Eş sesli kelimeler birbirine benzer görünse de farklı ifadeler taşıyabilir. Bu sebeple cümleyi bütünüyle görmek önemlidir. İlkokul üçüncü sınıf öğrencilerinde sadece eş sesli kelimelerin bulunması yeterli değildir. Cümle içinde sesteş kelimenin ne ifade ettiği de test konusu olabilmektedir. Bu yüzden öğrencinin eş sesli kelimeden ne anladığı da önemlidir. Eş sesli kelimeyi bulmak daha çok ikinci sınıflara özgüdür. 3. Sınıfta hem kelimeler hem de taşıdığı anlamlar test konularına girer. Burada basit bir örnek verelim.

• Bu kış çok don yapacak cümlesindeki don ne anlama gelmektedir?

1. Soğuktan oluşan don B) Kış mevsimi C) İç çamaşırı

Burada don kelimesi bir eş seslidir. Don kelimesinin hem suların donduğunu hem de iç çamaşırını ifade eder. Ancak bu cümledeki don soğuktan oluşmuş bir doğa olayını ifade eder.

• Denize yüz kere atladı cümlesindeki yüz ne ifade eder?

1. Sayı B) Yüzme eylemi C) İnsan çehresi

Yukarıdaki cümlede eş sesli yüz kelimesi sayısal bir ifade taşır.

Görüldüğü üzere eş sesli kelimeler birçok anlam taşır. Ancak cümle içi anlamı onu tamamen ayırır. Bu yüzden öğrencilerimiz cümleyi tam okumadan cevap vermemelidir. Çünkü sınavlarda cümleyi okumadan cevap vermek yanlışa sebep olabilmektedir.

4. Sınıf Eş Sesli Kelime Konusu

4. Sınıf konu anlatımı artık öğrenci için giderek kolaylaşmaktadır. Eş sesli kelimeler yazılışları aynı anlamları farklı olan kelimelerdi. Cümle içinde baktığımızda yaygın anlamı dışında kullanıyorsa o zaman kelimeye eş sesli ya da sesteş diyebiliriz. Bununla birlikte 4. Sınıf öğrencilerine de cümledeki anlam sorulabilmektedir.

• Bayrak al al dalgalanıyor.
• Bu yaz çabuk geçti.
• Babam bana çayda balık tutmayı öğretti.
• Annem saçta et kavurdu.
• Birçok sebzeyi baharda ekmek gerekir.

4. sınıf öğrencileri eş sesli kelimeleri rahatlıkla çözümleyebilir. Ancak kelimeler daha kafa karıştırıcı olabilir. Cümlelerdeki eş sesli kelimeler anlam itibari ile de şaşırtabilir. Bu sebeple öğrencilerin dikkatli bir şekilde kelimeyi incelemesi ve cümledeki anlamını keşfetmesi gerekir. Öte yandan dördüncü sınıflarda artık kelimeden yola çıkaraktan seçeneklerdeki kullanımı sorulabilir. Örneğin verilen cümlelerden hangisinin diğerlerinden farklı anlam taşıdığı sorulabilir.

Bununla birlikte sesteş kelimeler 4.sınıfta artık karıştırılmamalıdır. Test sorularında bir eş seslinin verilen anlamı ifade ettiği de sorulabilir. Örneğin “Pazar” kelimesi haftanın bir günü olarak değil de alışveriş yapılan yer olarak hangi cümlede geçtiği sorulabilir.

• Pazar günü sinemaya gideceğim.
• Pazardan bir kilo elma ile portakal aldım.
• Bu pazar spor salonuna yazılacağım.
• Pazar arabayı yıkamaya götüreceğim.

Telaffuzu aynı olsa bile cümle içindeki kullanımı eş seslinin anlamını fazlası ile değiştirecektir. Buda şaşırtmaca oluşturan bir durumdur. Eş sesli kelimeler kolay bir konu olsa da dikkatsizlik yanlış cevaplamaya neden olabilir. Bu sebeple kelimeleri tek tek incelemeli, anlamına odaklanılmalıdır.

Eş Sesli Kelimeler Nasıl Öğretilir?

İkinci sınıftan dördüncü sınıfa kadar basitleştirilmiş eş sesli kelimeler işlenmektedir. Eş sesli sözcükler çalışma ve test kağıtlarında oldukça kolay şekilde bulunabilmektedir. Öğrencinin yapması gereken tek şey eş sesli kelimeyi bulmak ve anlamını algılamaktır. Dilimizde pek çok eş sesli olduğundan öğrenciler bu konuyu ilk öğrendiklerinde tedirgin olabilir. Ancak dil bilgisinde belki de en zevkli konu olarak sesteşler ön plana çıkmaktadır. Öğrenciler eş sesli kelimeleri çalışarak kavrar. Bazen okulda öğretilen yetersiz kalabilir. Her çocuğun algılama kapasitesi farklıdır. Dolayısı bazısı bir günde konu kaparken bazısı öğrenmekte zorluk çekebilir. Bu sebeple velilerin öğrencilere eş sesli kelimelerle pratik yaptırması oldukça önemlidir.  Veliler eş sesli kelimeleri öğrencilere anlatırken hem sesli hem de yazılı olarak çalıştırabilir.

• Öncelik olarak öğrenciye eş sesli kelimeler nedir konusunda açıklık getirmek önemli olacaktır.
• Eş sesli kelimeler aynı şekilde yazılır ama anlam bakımından birbirinden ayrılabilir.
• Bu kural öğrenci tarafından kavrandığında örneklemelerle eş sesli gelimeler öğretilmelidir.
• Örnek verilecek olursa bin, it, in, top, dolu, ocak, an, ünlü gibi kelimeler olduğu gibi yazılsa bile cümle içinde bambaşka bir anlama taşıyabilir.
• Eş sesli kelimeler konusunda öğrencinin başarısı pekiştirmeye bağlıdır. Bu konuda eğlenceli çalışmalar sağlayabilirsiniz.

Sesteş Kelimeleri Çalışken Öneriler

Es sesli kelimeler Türkçedeki en keyifli konular arasında yer alır. Öğrenciyi zorlamadan kolaylıkla anlaşılabilmektedir. Ancak Türkçede pek çok eş sesli kelime vardır. Elbette ki okullarda belli başlı eş sesli kelimeler kalıplaştırılarak anlatılmaktadır. Oysa testlerde çocuğun bilmediği kelimelerden de sorular gelebilmektedir. Çocuğun eş sesli kelime hazinesini geliştirmek açısından oyunlarla eğlenceli testlerle konuyu genişletmek önemlidir.  Çalışma önerilerimiz her yaş grubuna uygundur.  Elbette ki öğretmenlerin önerisi ile de çocuk kısa zaman içerisinde eş sesli kelimeleri kavrayabilir.

• Eş sesli kelimeler çocuk tarafından kavranabilmesi açısından pekiştirme çalışmaları yapılması gerekir. Bunun için ders çalışmayı bir oyun haline getirebilmek önemlidir.
• Eş sesli olan ve olmayan kelimeleri bir kâğıda yazın ve daire içine alın. Sonra çocuktan eş sesli olanları boyamasını isteyin.
• Bununla birlikte eş sesli kelimelerden seçmeler yaparak çocuğunuzdan eş sesli kelimeye farklı anlama gelen iki cümle yazmasını isteyebilirsiniz. Bu hem öğrenmesine hem de düşünmesine neden olacaktır.
• Eş sesli kelimeleri çeşitli cümlelerde geçirip öğrencinin sesteş kelimeleri bulmasını isteyebilirsiniz.

Evde çalıştırmanın en güzel yolu pekiştirmeyi sağlayıcı aktiviteler sağlamaktır. Eş sesli kelimeler genel itibari ile kolaydır.  Bu sebeple öğrenciler çalışırken sıkılmadan kelimeleri bulacak, es sesli kelimelerden cümleler yaratacaktır.

Sınıf İçinde Eş Sesli Kelimelerin Pekiştirilmesi

Sesteş kelimeler öncelikle öğretmen tarafından sınıfa anlatılmalıdır. Bilindiği üzere es sesli kelimeler aynı şekilde yazılıp telaffuz edilmekteydi. Bu konu ikinci sınıftan 4. Sınıfa kadar işlenmektedir. Bu sebeple ilkokul dönemi boyunca eş sesli kelimeler öğrencinin karşısına çıkacaktır. Bu yüzden konunun öğrenci tarafından iyice algılanması önemli olacaktır.  Dilimizde pek çok eş sesli sözcük bulunmaktadır.

• Saç
• Kara
• Baş
• İç
• Hayır
• Dil
• Açık
• Pas
• Yat
• Hat
• Ebe
• Eş
• Bağ
• El
• Şiş
• Ay
• Aşı
• Çelik
• Er
• Güç
• Kart
• Kıta

Elbette ki öğrendikçe eş sesli kelimeler daha da dikkat çekici olacaktır. Aynı yazılan ancak anlam itibari ile pek çok anlama gelen kelimelerin tamamı eş seslidir. Türkçede pek çok ses sesli olduğundan öğretmenler hepsini öğrenciye öğretmesi mümkün olmayacaktır. Öğretmenler sadece konunun temelini verir. Konuyu örneklemelerle anlatarak çocuğun eş sesli kelimeleri algılamasını sağlar.

2. sınıftan 4. Sınıfa dek uzanan yolculukta eş sesli kelimeler dil bilgisinde işlenir. Bu sebeple öğretmenler öğrencilere eş sesli kelimelerle cümle kurma ödevi verebilir. Böylece öğrenciler yeni kelimeler öğrenebilir.  Bununla birlikte sınıfta küçük oyunlarla eş sesli kelimeler dersi eğlenceli bir şekilde işlenir.

Eş Sesli Kelimeleri Oyun ile Öğretme

Öğretmenler eş sesli konusunun öğrenciye daha basit anlatabilmek adına dersi oyuna dönüştürebilir. Birkaç materyal kullanarak özellikle 2. Sınıfların eş sesli konusunu anlayabilmesini sağlayabilir. İkişer gruplar halinde ayrılır. Ayrılan öğrenci gruplarına eş sesli bir kelime vererek sınıf içinde eyleme dönüştürmesi istenir. Bu hem öğrencilerin derste eğlenmesini hem de konuyu daha iyi anlamasına sebep olabilmektedir.

Bir kelime birden fazla anlam taşıyabilmesi eş sesli olması demektir. Öyleyse dal kelimesini bir öğrenci uzaklara dalıp giderek belirtirken diğeri elinde dalla bunu ifade edebilir.  Yine gül kelimesi de basitçe eyleme dönüştürülebilir. Bir öğrenci gülerken diğeri elinde gül tutabilmektedir. Örnekler çoğaltılabilir. Böylece öğrenciler aynı kelime ile farklı eylemler yaparak konuyu net bir şekilde kavrayabilmektedir.