Yararlı Milli Cemiyetler Nelerdir? İşte Tüm Özellikleri

Osmanlı Devleti’nin işgalci devletlerden topraklarını korunması adına cemiyetler oluşturmuştur. Milli cemiyetler itilaf devletlerinin saldırılarından halkı korumak ve kollamak üzere faaliyet göstermekteydi. Bilindiği üzere Mondros ateşkes antlaşmasının 7.maddesi kapsamında itilaf devletleri kendi güvenliklerini tehlikeye düştüğünü sezdiklerinde sorgusuz işgal etme hakkına sahiptiler. Osmanlı Devleti Mondros anlaşmasını imzalarken yıkıldı yıkılacak durumdaydı. Bu sebeple işgalci devletler antlaşmadaki 7. Maddeyi bahane ederek Osmanlı topraklarını kolayca ele geçirebilecek durumdaydı.

İşte bu sebeple milli cemiyetler Osmanlı’nın ve halkın can ve mal güvenliğini korumak için seferber olmuştur. Yararlı Milli Cemiyetler Osmanlı topraklarını birçok yerinde işgallere karşı direniş göstermiş koruma sağlamıştır. Osmanlı İmparatorluğu artık yıkılma eşiğinde olduğu için gelen işgalci tehditlere karşı müdahale gücünü kaybetmişti. Osmanlı’nın bu sessiz tepkileri vatanını seven insanları harekete geçirmiştir. Kurulan cemiyetler sayesinde ortaya çıkabilecek toplumda oluşabilecek taşkınlıklar en aza indirilmiştir. Bu sayede işgalci kuvvetlerin düzen bozucu hareketleri, planları bastırılmıştır.

Osmanlı Topraklarında Faaliyet Gösteren Milli Cemiyetler

Milli cemiyetler nelerdir özellikle tarih sorularında sıklıkla çıkabilmektedir. Osmanlı Devleti’nin işgalci devletler karşısında seyirci olması halkıda olumsuz etkilemiştir. Halk kendini işgalcilerden korumak adına milli cemiyetler oluşturarak tehditleri savuşturmayı başarmıştır. Milli Cemiyetler çok kapsamlı bir konudur. Her cemiyet yararlı değildir. Çünkü milletin zararına olan işgal devletleri birlikte hareket eden zararlı cemiyetlerde bulunmaktadır. Özellikle zararlı cemiyetler kendi içinde ikiye ayrılmaktadır. Bunlar azınlıkların kurduğu zararlı cemiyetler ve milli varlığa düşman olan cemiyetler olmak üzere ikiye ayrılır. Zararlı cemiyetler genel olarak Osmanlı toprakları için bir nifaktır ancak milli varlığa düşman olan cemiyetler azınlıklardan çok daha tehlikeli ve korkutucudur.

Osmanlı topraklarını korumak, can ve mal kaybını önlemek, olası tehlikeleri savuşturmak adına yararlı milli cemiyetler halkın umudu haline dönüşmüştür.  Osmanlı devleti kendi iktidarını korumak için çeşitli devletlerin koruması altındaydı. Kendi sorumluluğunu yerine getiremiyordu dolayısı ile halk kendi başının çaresine bakmak durumundaydı. Böylece milli cemiyetler ortaya çıkmıştır. Milli Cemiyetleri özellikle işgal altına girebilecek bölgelerde kurulduğunu görüyoruz.

• İzmir Redd-i İlhak Cemiyeti: İzmir’de oluşan işgalin kaldırılması adına kurulmuş yararlı bir cemiyettir.
• İzmir Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti: İzmir’i Yunan işgalinden kurumak için kurulmuştur.
• Trabzon Muhafaza-i Hukuk Cemiyeti: Rumların Pontus Devleti kurmalarını engellemek için çalışmalar yapmıştır.
• Şark Vilayetleri (Doğu Anadolu) Cemiyeti: Anadolu illerinin Ermenilerden korunmasını hedeflemiştir.
• Trakya-Paşaeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti: Trakya illerinin korunması yönünden barışçıl bir yol izlemek için kurulmuştur.
• Kilikyalılar Cemiyeti: Adana Kilikya bölgesini Fransız ve Ermeni işgaline karşı korunmasını amaçlamaktadır.
• Anadolu Kadınları Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti: Kadınlarında vatanı korumak için erkeğin yanında büyük bir güçle durduğunu işgalci devletlere göstermek adına kurulmuştur. Kadınlar işgal zamanlarında ve kurtuluş günlerinde vatana büyük hizmetler vermiştir.
• Gizli Karakol (Mim-Mim): İstihbarat sağlamak amacı ile kurulmuştur.

Milli Kongre Cemiyeti

Hangisi milli cemiyetlerden biridir sorusu tarih sınavlarında sıklıkla çıkmaktadır. Yararlı milli cemiyetlerin içerisinde Milli Kongre Cemiyeti dikkat çekmektedir. Bu cemiyetin amacı Türk milletinin hakkını her türlü şekilde savunmak ve korumaktır. Özellikle bunu basın yolu ile de sağlayabiliyor olması çok önemlidir. Çünkü o yıllarda da basın dünyada oldukça etkiliydi. Milli Kongre cemiyeti vatanın kurtarılması yönünde savaşını vermek üzere faaliyete geçmiştir.

Bu cemiyet özellikle Kurtuluş savaşında Kuvay-i Milliye’yi resmi olarak tanımıştır. Milli Kongre Cemiyetinin en önemli amacı Kuvay-i Maliyeyi güçlendirmek ve vatanı kaynakları kullanarak korumaktır. Yararlı cemiyetleri iyice öğrenmek gerekmektedir. Çünkü özellikle tarih sorularında hangisi milli cemiyetlerden biridir sorusu sıklıkla gelmektedir.

Cemiyetlerin Ortak Özellikleri Nelerdir?

Milli varlığa yararlı cemiyetler adından da anlaşıldığı üzere vatanı korumak için kurulmuştur.  Özellikle halkın sıkıntı çektiği bölgelerde kurulara işgalden ve yağmalardan korumak için faaliyet göstermektedirler.  İzmir, Adana, Trakya, Doğu illeri ve Karadeniz özellikle işgal olan ya da işgal tehlikesi olan illerdi. Bu sebeple bu cemiyetler bu bölgelerde kurularak halkın huzurunu sağlamak için çalışmalarına başlamıştır.  Cemiyetlerin en büyük hedefi vatanın çıkarına hareket etmesidir.

Bu cemiyetler ilk kurulduklarında basın yolu ile işgal devletlerini dizginlemeye çalışmış ancak yağmalar ve taşkınlıklar halka zarar verici hale gelmeye başladığında silahlanmışlardır. Bununla birlikte işgalci devletlerden korunmak adına halkı bilinçlendirme yoluna gitmişler. Çeşitli kongreler düzenlemişlerdir. Böylelikle vatanın her toprağını karış karış korumak adına milli mücadeleyi de başlatan organlar olmuştur.

Milli Cemiyetler Vatanı Korumak İçin Seferber Oldu

Osmanlı Devleti’nin işgallere müdahale dememesi halkın can ve mal güvenliğini tehdit etmekteydi. Osmanlı askerlerinin silahlarını bırakması devletin parçalanmaya doğru sürüklendiğinin net ifadesiydi. Bu sebeple vatan topraklarının savunulması, can güvenliğinin sağlanması ve mallarında korunması kapsamında cemiyetler kurulmuştur. Bu cemiyetler devletin yapamadığı savunmayı işgal devletlerine hem sözlü hem de silahlı olarak sağlamıştır. Üstelik cemiyetler Mustafa Kemal Atatürk’ün takdirini kazanmış ve bizzat cemiyet liderleri ile görüşmeler sağlamıştır. Bu sayede cemiyetler ortak bir payda da buluşarak Kuvay-i Milliye’yi dahada güçlendirmiştir.  Ve gerçek bir kurtuluş mücadelesi başlamış ve Türkiye Cumhuriyeti kurulmuştur.