Ülkemizde sağlık alanında sık sık merak edilen bazı sorular mevcuttur. Bu sorulardan bazıları sağlık okur yazarlığı ve sağlık alanı bilgisini yansıtmakla beraber bazıları da aslında temelden yoksun, sadece insanlar arasında yaygın olarak bilinen durumlar olarak açıklanabilir. Ne yazık ki sağlık konusunda insanların genel düzeyde bilgileri, yanlış bilgilerden üstün gelmediği için bazı yanlış anlaşılmalar ve uygulamalar da hala devam edebilmektedir.
Bahse konu olduğu gibi aşı konusunda da yanlış bilinen bilgiler, insanların gündelik rutinlerinde yer edebilmektedir. Bu konulardan biri de aşıdan sonra duş alınır mı sorusu olarak karşımıza çıkmaktadır. Aslında günümüzde modern tıp araştırmaları neticesinde aşıdan sonra alınan duşun yapılan aşı uygulamasına herhangi bir etkisinin olmadığı ispatlanmıştır. Çok eski zamanlardan hatta tıbbi gelişmelerden önce yapılan bu uygulama variolasyon uygulaması olarak bilinir. Günümüzde ise bu variolasyon uygulamasının bilimsel temeli bulunmamaktadır.
Aşıdan Sonra Duş Alınır mı?
Yukarıda kısa bir şekilde yapılan giriş neticesinde aslında aşı sonrasında duş alınmasının bir etki yaratmadığı bilinmektedir. Eski zamanlarda yapılan aşı uygulaması variolasyon tekniği, aşıdan sonra duş alınmasının ya da su değdirilmesinin negatif yönlü etki etmesine neden olmaktaydı. Ancak günümüzde modern anlamda yapılan aşı uygulamalarında su değmesinin ya da duş alınmasının aşıya bir etkisi olmadığını söylemek gereklidir.
Soruyu bir de değişik bir açıdan sormak faydalı olabilir. Aşıdan sonra neden duş alınmaz sorusunu bu şekilde sorduğumuzda aslında bazı aşılarda yapılan uygulamalar nedeni ile aşıdan sonra duş alınmasının negatif etkisinin olma ihtimali olabilir. Bahse konu olan bu duş alınmaması inancının temelinde, çiçek hastalığına karşı geliştirilen aşı uygulamalarında kişinin derisinin yırtılıp altına çiçek hastalığı virüslerinin neden olduğu bileşenlerin konulması uygulaması yatmaktadır. Bu nedenle eski zamanlarda çiçek aşısı sonrasında duş alınmaması gerekliliği ortaya çıkmıştır. Ancak daha önce de bahsedildiği gibi günümüzde aşı uygulamalarından sonra duş alınıp alınmamasının bilimsel bir temeli bulunmamaktadır.
Duş ve Aşı Arasında Bir İlişki Var mı?
Genel düzeyde aşı ile duş alma konusunda bir ilişki yoktur. Bu nedenle de zaman zaman tetanoz aşısından sonra duş alınır mı konusu ya da Covid-19 pandemisinden sonra biontech aşısından sonra duş alınır mı sorusu da gündeme gelebilmektedir. İşte bu bağlamda aşı uygulamasından sonra duş alınıp alınmamasının bir temeli yoktur.
Eski dönemlerde yapılan aşılama uygulamasının sonrasında duş alınmasının sakıncası bulunmaktaydı. Özellikle aşı uygulamasında kullanılan daha geleneksel yöntemler, insanların aşı uygulamasını sonrasında deri yüzeyinde bir açık meydana gelmesine neden olmaktaydı. Bu açıdan aşı yaptırdıktan sonra vücuda değecek olan su aşı yapılan bölgenin iltihap kapmasına ya da daha ciddi bir tahribat durumların meydana gelmesine neden olabilmekteydi. Bu nedenle eski zamanlarda aşı yapıldıktan sonra aşılı olan bölgeye birkaç gün boyunca su değiştirilmemesi gibi bir uygulama mevcuttu. Ancak günümüze gelindiğinde, aşı uygulamasının kişide herhangi bir şekilde hareket kabiliyetini kısıtlaması ya da iltihaplanması gibi bir duruma meydan verecek bir mesele yoktur. Dolayısıyla günümüzde herhangi bir çeşitte yapılan aşı uygulamasının sonrasında duş alınıp alınmaması gibi bir yasak bulunmamaktadır.
Ancak yukarıda bahsi konu olan düşünceye karşılık insanların yine de uygulamaya devam ettiği bazı prensipleri açıklamakta fayda vardır. Yine de günümüzde yapılan aşı uygulamasının sonrasında duş alınmaması yönünde birtakım bilgiler de kişilere verilebilmektedir. Özellikle aşı yapıldıktan sonra yüksek sıcaklıkla banyo yapan ya da duş alan kimselerde aşılı bölgenin sonrasında tahriş olabileceği ya da bir iritasyon durumunu meydana gelebileceği gibi durumlar söz konusu olabilir. Bu gibi bir alışkanlığı olan kişilerin sıcak bir duş almamaları gerektiği ya da aşı yapılan bölgede sert bir lifle mi ya da temizleme gibi bir uygulamanın yapılmaması yönünde bilgilendirme de sunulmaktadır. Çünkü aşı yapılan bölgede küçük de olsa bir tahriş ya da tahribat meydana gelebilir. O bölgede sıcak su uygulaması ve onun üzerinde bir lif uygulanması gibi adım getirildiği takdirde aşı yapılan bölgenin tahrip olabileceği ve kişide acı yaratma durumunun olabileceğini belirtmek gereklidir.
Biontech aşısından sonra duş alma konusu ise bambaşka bir söylenti olabilir. Özellikle son yıllarda Covid-19 salgını, insanların sık sık aşılama durumlarını gündeme getirmiştir. Bu aşılama durumundan kaynaklı olarak yine geçmiş dönemlerde söylenti halinde insanlara aktarılan aşıdan sonra duş gibi yanlış bilgilerin gündeme çıkmasına neden olmuştur. Günümüzde aşının cinsi fark etmeksizin aşı uygulamasından sonra duş yapılmaması gerektiği gibi bir uygulama bulunmaz. İster Covid-19 aşısı olsun isterse de farklı bir aşı olsun fark etmez, aşı uygulamasından sonra duş yapılmaması yönünde bir bilimsel bilgi bulunmamaktadır. Sadece cilt daha hassas olan ve aşırı yüksek sıcaklıkta duş almak isteyen kişilerle alakalı kendi sağlıklarının iyi yönde seyretmesi için duş yapılmaması yönünde bilgiler paylaşılabilir. Bu bilgi de tamamen kişilerin konforu ve hassas cilde yönelik bir tehdit oluşturmaması adına verilmektedir.
