Anti Gliadin IgA Nedir?

Anti gliadin IgA nedir sorusu, özellikle çölyak hastalığı şüphesiyle kan tahlili yaptıran kişilerin sıkça merak ettiği konulardan biri. Anti gliadin IgA, vücudun glutende bulunan gliadin adlı proteine karşı ürettiği IgA tipi antikorları ifade eder. Yani bu test, bağışıklık sisteminin glutenle karşılaştığında nasıl tepki verdiğini anlamaya yardımcı olur. Ancak burada önemli bir nokta var: Anti gliadin IgA testi tek başına çölyak tanısı koydurmaz. Sonucun mutlaka şikâyetler, diğer kan testleri ve gerekirse gastroenteroloji değerlendirmesiyle birlikte yorumlanması gerekir.

Anti Gliadin IgA Ne Anlama Gelir?

Anti gliadin IgA, bağışıklık sisteminin gliadin proteinine karşı geliştirdiği antikorları ölçen bir kan testidir. Gliadin, buğday, arpa ve çavdar gibi tahıllarda bulunan glutenin ana bileşenlerinden biridir. Çölyak hastalığı olan kişilerde gluten alımı, ince bağırsakta bağışıklık sistemi aracılığıyla hasara yol açabilir. Bu süreçte bazı antikorlar yükselir ve laboratuvar testleriyle ölçülebilir.

Eskiden anti gliadin antikor testleri çölyak taramasında daha sık kullanılırdı. Ancak günümüzde klasik yani “native” anti-gliadin antikor testlerinin çölyak tanısında doğruluğu daha düşük kabul edilir. Güncel kaynaklarda, çölyak taramasında özellikle doku transglutaminaz IgA, yani tTG-IgA testinin daha çok tercih edildiği belirtilir. Native anti-gliadin antikor testlerinin düşük tanısal doğruluk nedeniyle artık önerilmediği de vurgulanır.

Burada karışıklık yaratan nokta, bazı laboratuvarlarda “anti gliadin IgA” ifadesinin farklı testlerle birlikte anılmasıdır. Eğer test adı deamide gliadin peptid IgA, yani DGP-IgA ise bu, eski anti-gliadin testlerinden farklıdır ve çölyak değerlendirmesinde daha anlamlı olabilir. Mayo Clinic, deamide gliadin IgA pozitifliğinin çölyak hastalığıyla uyumlu olabileceğini; negatif sonucun ise çölyak olasılığını azalttığını belirtir.

Anti Gliadin IgA Neden İstenir?

Anti gliadin IgA testi genellikle çölyak hastalığı şüphesi olduğunda istenir. Uzun süren karın ağrısı, ishal, kabızlık, şişkinlik, gaz, kilo kaybı, kansızlık, demir eksikliği, halsizlik, büyüme geriliği veya açıklanamayan vitamin eksiklikleri varsa doktor bu tarz antikor testlerini değerlendirebilir. Bazı kişilerde çölyak yalnızca sindirim sistemi şikâyetleriyle değil, cilt döküntüleri, kemik erimesi, ağız yaraları veya nörolojik yakınmalarla da kendini gösterebilir.

Bu test bazen çocuklarda da istenir. Özellikle küçük çocuklarda çölyak taraması yapılırken yalnızca tTG-IgA değil, deamide gliadin IgA ve IgG gibi testler de tabloya eklenebilir. Celiac Disease Foundation, yaklaşık 2 yaş ve altındaki çocuklarda deamide gliadin IgA ve IgG antikorlarının da taramaya dahil edilebileceğini belirtir.

Ancak çölyak testlerinin doğru sonuç verebilmesi için kişinin test sırasında gluten tüketiyor olması gerekir. Yani kişi uzun süredir glutensiz besleniyorsa antikor değerleri düşebilir ve test sonucu yanıltıcı şekilde negatif çıkabilir. NIDDK, çölyakla ilgili serolojik testlerin doğru sonuç vermesi için hastanın gluten içeren bir diyet tüketmesi gerektiğini açıkça belirtir.

Anti Gliadin IgA Yüksekliği Ne Demek?

Anti gliadin IgA yüksekliği, vücudun gliadine karşı bağışıklık yanıtı verdiğini gösterebilir. Bu durum çölyak hastalığıyla ilişkili olabilir ama tek başına “kesin çölyaksınız” anlamına gelmez. Çünkü testin türüne, kullanılan laboratuvar yöntemine, kişinin yaşına, şikâyetlerine ve diğer antikor sonuçlarına göre yorum değişebilir. Özellikle eski tip anti-gliadin testlerinde yalancı pozitiflikler görülebilir.

Eğer yüksek çıkan test deamide gliadin IgA ise çölyak açısından daha anlamlı kabul edilebilir. Yine de tanı için genellikle tTG-IgA, toplam IgA düzeyi, gerekirse EMA testi ve gastroenteroloji değerlendirmesi gerekir. Mayo Clinic’in çölyak test algoritmasında da IgA düzeyine ve tTG-IgA sonucuna göre ek testlerin devreye girdiği görülür.

Sonuç yüksek çıktıysa yapılacak en yanlış şey, doktor görmeden hemen gluteni tamamen kesmektir. Çünkü glutensiz diyete erken başlamak, sonraki testlerin ve gerekirse biyopsinin sonucunu etkileyebilir. Bu yüzden anti gliadin IgA yüksekliği görüldüğünde en doğru adım, sonucu isteyen doktora veya bir gastroenteroloji uzmanına başvurmaktır.

Anti Gliadin IgA Düşük ya da Negatif Çıkarsa Ne Olur?

Anti gliadin IgA negatif çıkarsa çölyak ihtimali azalabilir ama tamamen dışlanmış olmaz. Çünkü çölyak değerlendirmesinde tek bir test üzerinden kesin karar vermek doğru değildir. Özellikle kişinin IgA eksikliği varsa IgA tipi testler beklenenden düşük çıkabilir ve yalancı negatif sonuç görülebilir. Bu yüzden toplam serum IgA düzeyi de önemlidir.

Çölyak taramasında tTG-IgA genellikle ilk tercih edilen testlerden biridir. Klinik rehberlerde, çölyak şüphesi olan kişilerde IgA tTG antikorlarının tercih edilen tarama testi olduğu ve toplam IgA düzeyinin de ölçülmesi gerektiği belirtilir. Pozitif serolojik testleri olan kişilerin tanının doğrulanması için gastroenterolojiye yönlendirilmesi ve gerekirse ince bağırsak biyopsisi yapılması önerilir.

Negatif sonuç almanıza rağmen şikâyetleriniz devam ediyorsa bu durumu önemsemek gerekir. Çünkü karın şişliği, ishal, kabızlık, demir eksikliği veya kilo kaybı gibi belirtilerin tek nedeni çölyak değildir. İrritabl bağırsak sendromu, laktoz intoleransı, inflamatuvar bağırsak hastalıkları, parazitler, tiroit sorunları veya farklı emilim problemleri de benzer şikâyetlere yol açabilir.

Anti Gliadin IgA İle tTG-IgA Arasındaki Fark Nedir?

Anti gliadin IgA, glutendeki gliadin proteinine karşı oluşan antikorları ölçer. tTG-IgA ise çölyak hastalığında bağışıklık sisteminin hedef aldığı doku transglutaminaz adlı enzime karşı gelişen antikorları ölçer. Bu nedenle tTG-IgA, güncel çölyak taramasında genellikle daha güvenilir ve daha çok tercih edilen testtir.

Celiac Disease Foundation, tTG-IgA testinin gluten tüketen çölyak hastalarının yaklaşık yüzde 93’ünde pozitif olabildiğini belirtir. Bu, testin duyarlılığıyla ilgilidir. Yani çölyak şüphesi olan birçok kişide tTG-IgA daha yol gösterici bir tarama testi olarak kullanılır.

Deamide gliadin peptid testleri ise özellikle küçük çocuklarda, IgA eksikliği olanlarda veya bazı özel klinik durumlarda ek bilgi sağlayabilir. Bu yüzden elinizdeki tahlilde “anti gliadin IgA” yazıyorsa, bunun eski tip anti-gliadin mi yoksa deamide gliadin IgA mı olduğunu anlamak önemlidir. Laboratuvar raporundaki tam test adı ve referans aralığı bu noktada belirleyici olur.